آن سوی جایزه یک میلیون دلاری برای کشف محل اختفای پسر بن لادن

وزارت امور خارجه دولت راستگرای امریکا به ریاست مایک پمپئو روز پنج شنبه به طور ناگهانی جایزه یک میلیون دلاری برای یافتن محل اختفای حمزه بن لادن تعیین و از آن به عنوان جانشین و ولیعهد اسامه بن لادن و یکی از رهبران نوظهور القاعده یاد کرد. این در حالی است که در چند سال گذشته بخصوص بعد از ظهور گروههای تکفیری جدید همچون داعش و جبهه النصره هیچ خبری از القاعده در میان نبود و به نوعی به تاریخ پیوسته بود .
حال اولین سوالی که مطرح می شود این است که چه عواملی و یا تعقیب چه اهدافی موجب شده است که دولت راستگرای حاکم بر امریکا که ید طولانی در به بازی گرفتن یک چنین گروههایی دارد دوباره القاعده را از حاشیه به متن در آورده و برای بزرگنمایی آن جایزه یک میلیون دلاری برای پسر بن لادن تعیین کرده است؟
از چند منظر می توان به این سوال پاسخ داد:
نخست اینکه این خبر ناگهانی زمانی اعلام شد که ترامپ در هر دو عرصه داخلی و خارجی با یک ناکامی و شکست مواجه شد. در داخل مایکل کوهن وکیل سابق ترامپ در برابر کمیته پرسش مجلس نمایندگان آمریکا به افشاگری های جدید دست زد و با ارائه شواهد ترامپ را یک نژادپرست و فردی فریبکار توصیف کرد که از مقام خود برای سرپوش گذاشتن بر ادعاهای مخرب سیاسی مرتبط با روابط جنسی استفاده می کند و این که طی کارزار انتخاباتی خود در ارتباط با منافع تجاری اش در روسیه دروغ گفته است.
در خارج نیز دومین نشست ترامپ با کیم جونگ – اون رئیس کره شمالی در هانوی پایتخت ویتنام شکست خورد و بدون نتیجه پایان یافت حال آنکه وی در دو سال گذشته کوشیده بود از این مسئله برای خود یک پیروزی در عرصه سیاست خارجی بسازد .
نکته قابل توجه و تامل اینکه هر دو متحد ترامپ یعنی نتانیاهو و محمد بن سلمان نیز با چالش های مشابهی در داخل و خارج مواجه شده اند به گونه ای که دادستان کل اسرائیل از تصمیم خود برای تشکیل سه پرونده قضایی همزمان علیه نتانیاهو درباره ارتشاء، تقلب وخیانت در امانت خبر داد که به شدت موقعیت انتخاباتی وی را تحت تاثیر قرار داده است و در پی سفر محمد بن سلمان به سه کشور پاکستان ،هند و چین که برای رهایی از انزوای ناشی از قتل جمال قاشقچی صورت گرفت، هند و پاکستان در پی حمله تروریستی در کشمیر به شدیدترین رویارویی نظامی روی آورده اند که دستاوردهای ظاهری محمد بن سلمان را نیز تحت الشعاع قرار داد و همه تبلیغات وی را که با صرف میلیاردها دلار صورت گرفت بر باد داد.
در یک چنین فضایی از حاشیه به متن در آوردن القاعده و اعطای جایزه یک میلیون دلاری برای یافتن محل اختفای پسر بن لادن می تواند تلاشی برای تحت الشعاع قرار دادن این چالش ها و ناکامی ها باشد که ترامپ و متحدانش همزمان با آن مواجه شده اند.
اما زاویه دومی که می توان در تحلیل این مسئله بکار گرفت مربوط می شود به نقش و کارکردی که گروههای چون القاعده و داعش در چند دهه گذشته بعد از فروپاشی نظام دو قطبی در سیاست های امریکا و تا حدودی غرب ایفاء کرده است و لذا اینها نمی توانند به سرعت این گروهها را کنار بگذارند. در ابتدا القاعده این نقش را بازی می کرد اما بعدا جای خود را به داعش و دیگر گروهها داد اما اکنون که پرونده داعش بسته می شود و شکست پروژه براندازی در سوریه عرصه را بر دیگر گروههای تکفیری مستقر در ادلب تنگ تر کرده است لذا به نظر می رسد نوعی تمایل در دولت راستگرای ترامپ برای استفاده ابزاری از القاعده دیده می شود و از این دید اعلام خبر تعیین جایزه یک میلیون دلاری برای پسر بن لادن می تواند سرآغازی برای اجرای این پروژه باشد که به احتمال زیاد با فازهای دیگری همراه خواهد شد.
------------------------------
احمد کاظم زاده
­